18 december 2012, Janneke Donkerlo (redactie)

Keurmerken geen garantie eerlijke opbrengst voor cacaoboeren

Ongeveer tweederde van de belangrijkste chocolademerken maakt ten minste voor een deel gebruik van cacaobonen die afkomstig zijn van plantages die een duurzaamheidscertificaat dragen. Maar, ondanks de mooie verhalen van het bedrijfsleven, blijft het gat tot de armoedegrens groot, concludeert Rank a Brand dit jaar.

Rank a Brand doorzoekt online informatie van merken op duurzaamheid. Deze keer noemt Rank a Brand echter ook andere bronnen in haar rapportage over de ranking. Aanleiding is de storm van kritiek in de media toen onderzoeksjournalisten aantoonden dat Max Havelaar boeren niet de minimumprijs ontvangen die het keurmerk de consument belooft. Niels Oskam van Rank a Brand doet zijn best om de keurkerken niet helemaal af te vallen: “Keurmerken verbeteren de positie van boeren wel, maar het gat tot de armoedegrens blijft groot.”

Averechts effect

Oskam erkent ook dat de schaarste aan hoogkwalitatieve cacao op de wereldmarkt wellicht een belangrijkere rol speelt in de verbetering van de positie van cacaoboeren. De keurmerken Utz en Rainforrest Alliance willen boeren meer laten verdienen door de productiemethodes te verbeteren. Daardoor gaat de opbrengst, en idealiter dus ook het inkomen van de boer, omhoog, zo stellen ze.

Productieverhoging kan echter ook een averechts effect hebben op het inkomen van de boeren, zo waarschuwt KPMG in een onderzoeksrapport dat ze maakte in opdracht van The International CoCoa Organisation (ICCO). Een toename in de productie van hoogwaardige cacao zou op termijn de prijs van het product drukken en daarmee het inkomen van de boeren, aldus KPMG.

Schimmig

Naast een hoger inkomen en betere arbeidsomstandigheden beloven fairtrade keurmerken als Max Havelaar, UTZ Certified en Rainforest Alliance ook een meer milieuvriendelijke productie. De impact die de keurmerken in dit opzicht hebben, blijft echter wat schimmig. Oskam: “Er is nog geen goed mechanisme om de effectiviteit van keurmerken te meten. Daardoor is niet duidelijk in welke mate de beoogde positieverbetering van de cacaoboeren daadwerkelijk wordt gerealiseerd.” Hij baseert zich daarbij op onderzoeken die onder meer zijn gedaan door de Cacao Barometer 2012.

‘De lat moet hoger’

Rank a Brand onderzocht 49 chocolademerken. Daarnaast heeft de duurzaamheidsmeter ditmaal ook informatie uit andere bronnen meegenomen in de verslaglegging. Het is inderdaad wat ongebruikelijk dat Rank a Brand zo nadrukkelijk onderzoeksgegevens van derden aanhaalt, beaamt Oskam. Normaliter baseert Rank a Brand haar meningen op informatie die de merken zelf op het internet publiceren. De door de bedrijven gepubliceerde gegevens worden echter niet op betrouwbaarheid getoetst. Door alle ophef rond Max Havelaar vond Oskam het deze keer wel zinvol om de ranking nader te duiden.

Tony’s Chocolonely scoorde in de ranking van Rank a Brand als enig merk een A-label. Ook Fair Trade Original, Verkade en de Ruyter scoren in de beoordeling van Rank a Brand relatief goed met een B-label. Zij verkopen alleen nog gecertificeerde cacao. Een aantal andere populaire merken – zoals Jamin, Droste en Merci – krijgen met een E-label een negatief koopadvies.

Zie ook:

Fair Reporters: The fair trade rip off

Donkerlo.nl: De bittere smaak van fairtrade cacao

(Janneke Donkerlo & Paul van der Sneppen)