18 juli 2011, Josje Hoppenbrouwers (redactie)

4,8 Miljoen voor ondeugdelijk corruptie-onderzoek

Het ministerie van buitenlandse zaken investeert de komende vier jaar circa 4,8 miljoen euro in ondeugdelijk corruptieonderzoek. Dat zegt oud-staatsecretaris Michel van Hulten in een interview met Wereldburgers.TV. Volgens Van Hulten is het een publiek geheim dat de corruptie-index van Transparency International aan alle kanten rammelt: “Maar in de resultaten komt Nederland steeds goed uit de verf en dus blijft buitenlandse zaken subsidies verstrekken.”

Van Hulten, die zelf aan de wieg stond van Transparency International, publiceerde in 2007 al een kritisch onderzoeksrapport over de Corruption Perceptions Index (CPI) van de organisatie. De onderzoeksmethode zou niet deugen, was zijn conclusie. Zijn kritiek werd, opmerkelijk genoeg, zelfs door het hoofdbestuur van Transparency International in Berlijn onderschreven.

Te goeder trouw

Het feit dat de omstreden corruptie-index toch nog steeds wordt gebruikt en nu zelfs opnieuw Nederlandse subsidie ontvangt, verbaast Van Hulten: “In 2005 kon je nog vermoeden dat de geconstateerde fouten allemaal te goeder trouw zijn gemaakt. Dat is nu anders. We hebben nu niet langer te maken met een methodologisch probleem of discussie. Er worden nu bewust verkeerde resultaten van ondeugdelijk onderzoek verspreid en gebruikt.”

De Nederlandse overheid heeft boter op zijn hoofd of gewoon een heel slecht geheugen, vindt Van Hulten. Dat staatssecretaris Ben Knapen (ontwikkelingssamenwerking) besloten heeft Transparency International opnieuw te steunen wekt vooral verbazing bij de corruptie-expert omdat in 2007 zijn al kamervragen zijn gesteld over de omstreden corruptie-ranglijst van de organisatie. Toenmalig minister van buitenlandse zaken Maxime Verhagen (CDA) moest erkennen dat ‘de index geen inzicht biedt in het absolute niveau van corruptie’. Het zou gaan om een index die slechts de percepties van corruptie aangeeft en dan met name van Westerse bedrijven.

Klimaat voor corruptie

Van Hulten vindt dat de index van Transparency International ten onrechte de indruk wekt dat corruptie een probleem is van ontwikkelingslanden: “Waar aan voorbij wordt gegaan, is dat juist Westerse organisaties vaak een klimaat scheppen voor corruptie. Niet alleen de ontvanger, maar ook de verstrekker van steekpenningen is corrupt.”

Hij denkt dat de Nederlandse overheid, tegen beter weten in, Transparency International en diens corruptieranglijst blijft subsidiëren omdat de resultaten goed zijn voor het imago van Nederland: “De resultaten zijn door politici immers goed te gebruiken voor borstklopperij als het gaat om het vermeende gebrek aan corruptie in Nederland.” Nederland neemt momenteel de zevende plaats in op de ranglijst en staat dus te boek als één van de minst corrupte landen.

Ontwikkelingshulp

Dat het gebruik van de ranglijst soms ook vergaande consequenties heeft, blijkt uit het feit dat toenmalig minister Herfkens in haar ambtsperiode alle ontwikkelingshulp aan Kameroen schrapte omdat dat land in 1989 en 1999 als laatste op de lijst eindigde.

Het is niet uit te sluiten dat opnieuw een dergelijke beslissing wordt genomen op basis van de omstreden corruptieranglijst. In een persverklaring, uitgegeven naar aanleiding van de subsidieverstrekking aan Transparency International, stelt staatsecretaris Knapen namelijk ferm dat hij geen algemene begrotingssteun geeft aan ‘corrupte regimes’.

Transparency International heeft Knapen beloofd Nederland dit jaar eens extra onder de loep te nemen: “Een goede zaak”, vindt de staatssecretaris. “Als we andere landen willen stimuleren hun bestuur op orde te brengen, zullen we zelf het goede voorbeeld moeten geven”, aldus de persverklaring van buitenlandse zaken. Buitenlandse zaken laat Wereldburgers.tv desgevraagd ook weten dat de subsidie aan Transparency International ‘niet geoormerkt’ is. Het kan dus naar eigen goeddunken worden besteed.

Zie ook:

Transparency International: Corruption Perceptions Index 2010

Het boek ‘Corruptie, handel in macht en invloed’ van Michel van Hulten is hier te bestellen.