18 december 2010, Paul van der Sneppen (redactie)

Machtige vrouwen aan basis welzijnswerk

Wie denkt welgestelde dames vroeger hun tijd alleen maar vulden met thee drinken en borduren, heeft het mis. ‘Goed doen’ was een favoriet tijdverdrijf van ‘dames van stand’. Vrouwen hebben sinds de zestiende eeuw een hoofdrol gespeeld in het Nederlandse welzijnswerk. Dat blijkt uit onderzoek van filantropisch adviesbureau Philian.

In meer dan de helft van de gevallen zijn vrouwen betrokken geweest bij de oprichting van belangrijke en nog steeds opererende, charitatieve vermogensfondsen in Nederland. Hoewel de maatschappelijke rol van vrouwen in de geschiedenis vaak als ondergeschikt wordt gezien aan die van mannen, zijn geld en macht in de filantropische sector dus zeker niet uitsluitend het domein van rijke heren geweest.

Oprichters

Dat blijkt onder meer uit de rol die vrouwen in de zestiende eeuw speelden bij de oprichting van de zes fondsen die in die tijd het levenslicht zagen. Drie daarvan zijn door rijke en machtige dames gesticht en bij nog eens twee andere waren vrouwen betrokken.

Onderzoekster Diana van Maasdijk inventariseerde voor haar onderzoek (pdf) in totaal 218 charitatieve vermogensfondsen die na het jaar 1500 door particulieren zijn opgericht en nu nog steeds bestaan. In totaal 38 procent is opgericht door één of meer vrouwen en 18 procent door een getrouwd stel of door een groep mannen en vrouwen. Onder deze illustere organisaties bevinden zich onder meer: Stichting het Maagdenhuis, Stichting Liduina Fonds, Fonds Sluyterman van Loo, DBL Fonds en de M.A.O.C. Gravin van Bylandt Stichting.

Meer omzet, meer mannen

Die dominante rol van vrouwen in de filantropie heeft zich echter niet tot in de eenentwintigste eeuw doorgezet, zo blijkt uit onderzoek in opdracht van het vakblad Filantropie Magazine (FM) dat volgende week gepubliceerd wordt. Daaruit blijkt weliswaar dat vrouwen oververtegenwoordigd zijn in de goede doelen, maar in de top van de charitatieve organisaties zwaaien toch vooral mannen de scepter. FM-hoofdredacteur Edwin Venema: “Het valt op dat naarmate een organisatie een hogere omzet heeft, je daar vaker mannen aan het roer ziet. De vrouwen vind je vooral terug in het middle-management van de goede doelen.”

FM heeft in haar navorsingen uitsluitend naar goededoelenorganisaties gekeken en de charitatieve vermogensfondsen -die zich tegenwoordig veelal beperken tot de rol van geldschieter- buiten beschouwing gelaten. Toch lijkt het beeld daar niet veel anders. Venema: “Het zijn ook daar vooral mannen die aan de touwtjes trekken, is mijn indruk.”