01 februari 2010, Jurjen Roerdinkholder (redactie)

Hulpverlening Haïti slecht gecoördineerd

“Ik heb een  vrouw geholpen die haar voet moest laten amputeren omdat er geen medische hulp kwam als gevolg van de VN-bureaucratie in Haïti. Het was een godgeklaagde schande.”

Aan het woord is Ton Vriens. De in New York woonachtige Nederlandse journalist was 12 januari in Haïti toen het Caribische land werd getroffen door een zware aardbeving met een kracht van 7.0 op de schaal van Richter. Vriens die regelmatig in Haïti komt, is boos over de wanordelijke, slecht gecoördineerde manier waarop de internationale noodhulpverlening na de ramp in dat land op gang is gekomen.

De vrouw die haar voet heeft moeten laten amputeren komt uit de sloppenwijk Cité-Soleil in de hoofdstad Port-au-Prince, waar tussen de 200 en 300-duizend Haïtianen wonen. “Zij was net klaar met haar werk en stond al buiten om naar huis te gaan. Toen de aardbeving begon, rende zij terug naar binnen om te schuilen. Daar heeft ze een stuk beton op haar been gekregen. Haar voet was gebroken en ging erg ontsteken.”

Nul op rekest

Vriens probeerde bij een ziekenhuis in Port-au-Prince medicijnen tegen ontsteking te regelen. Maar hij kreeg nul op rekest. De kleine kliniek waar hij zich had gemeld, het St. Joseph, had de benodigde medicijnen niet. De Nederlander liet zich niet met een kluitje in het riet sturen en nam contact op met het VN-kantoor voor Humanitaire Zaken OCHA.

Maar de VN wilde de medicijnen niet leveren omdat het ziekenhuis niet op de lijst stond. “Welke lijst?“, vroeg Vriens. “Tsja, dat vragen wij ons ook af”, zei de VN-manager die Vriens aan de telefoon had. “Op die lijst wachten wij nog. De coördinatie van de medische hulpverlening is geheel in handen van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Weet je wat, het zou enorm helpen als u de WHO een email stuurde.”

Gefaald

Vriens is woedend. “Het vliegveld stond vol met containers. Medicijnen en andere voorraden. Maar ze kwamen niet van het vliegveld af.” De WHO heeft volgens Vriens gefaald waar het de verstrekking van medicijnen aangaat. “Zelfs een week na de aardbeving ramp had de WHO nog geen distributieplan.”

De Nederlander noemt de internationale hulpverlening op Haïti een gigantische verkwistende machine waarbij de onderdelen elkaar voortdurend in de haren zitten. “Het Rode Kruis. Artsen Zonder Grenzen. Iedereen is bezig met zijn achterban. Het is een competentiestrijd tussen verschillende internationale hulporganisaties, de VN, de Verenigde Staten en andere landen. De productiviteit van de hulpverlening is daardoor enorm laag. Er zijn veel onnodige slachtoffers gevallen door die slechte coördinatie. Dat is echt om te huilen.”

Lokaal voedsel

Er is nog iets waar Vriens zich aan stoort. “De VN probeert wereldwijd alle kant-en-klare voedselpakketten op te kopen om Haïti te voeden. Terwijl op dat moment lokaal nog volop voedsel verkrijgbaar is.” Vriens is woest:  “Als je kijkt wat dat kost. Alleen al het vervoer, de dieselolie, van die voedselpakketten. Dat is pure verkwisting. Het is een schoolvoorbeeld van hulpverleners die de situatie ter plekke niet kennen en niet begrijpen. Een voorbeeld van hulpverlening die niet effectief is.”

Ook het optreden van de Haïtiaanse overheid is Vriens een doorn in het oog. “Het Rode kruis probeerde ambulances binnen te halen. Maar dat ging  niet één-twee-drie omdat de overheid de overheid wat aan de invoer probeerde te verdienen. De overheid vertraagde de inzet van de ziekenwagens met een week zodat het wat geld kon opstrijken aan een vergunning. De hulporganisaties zelf hangen dit soort tegenwerking niet aan de grote klok omdat ze vrezen dat mensen dan niets meer doneren voor de hulp aan Haïti.”

Circus

Een ander voorbeeld van de slechte coördinatie van de hulpverlening op Haïti. “Amerikaanse militairen coördineren de inkomende hulp op het vliegveld van Port-au-Prince. Ook de haven is door hen ingenomen. De Amerikanen bepaalden dat een vliegend ziekenhuis van Artsen Zonder Grenzen niet mocht landen en een Nederlands fregat met voedsel niet binnenvaren. Het vliegtuig moest uitwijken en stond pas veel later aan de grond waardoor medische zorg die van levensbelang was veel te lang uitbleef.  Het Nederlandse fregat heeft het verbod van de Amerikanen uiteindelijk aan zijn laars gelapt en is zonder toestemming de haven ingevaren. Stel je de chaos van dit circus voor.”

Toch is er ook goeds te melden. Vriens: “De mevrouw met de gebroken voet heb ik naar een groep chirurgen uit Miami gebracht: Doctors For Global Health. Die stonden een dag na de ramp al te opereren.” Vriens spreekt zijn waardering uit voor dit soort kleine, maar professionele initiatieven die met particuliere giften worden gefinancierd: “Die groep artsen heeft, zonder officiële toestemming, waarschijnlijk meer levens gered dan de hele erkende hulpverlening bij elkaar. Zij hebben gedaan wat de VN en de internationale gemeenschap hebben nagelaten: één dag na de aardbeving meteen aan de slag gaan.”

De Amerikaanse oud-president Clinton gaat de internationale hulpverlening coördineren aan de slachtoffers van de aardbeving in Haïti. Dat zeggen bronnen bij de VN, meldt het NOS Journaal vandaag. Clinton was al speciale gezant van de VN in Haïti.

(J.R.)

©Wereldburgers.TV

Vond u dit een nuttig artikel? Doneer.

Noot van de redactie: Ton Vriens is journalist en documentairemaker. Hij woont in New York en komt met grote regelmaat in Haïti voor zijn hulpproject de Turtle Tree Foundation.Vriens verwierf onder meer bekendheid met het boek en de documentaire ‘De Texaanse Kindermoorden’ over Frances Newton die in 2005 werd geëxecuteerd voor de vermeende moord op haar kinderen.